Drought, Political Launching : दुष्काळ मदतीचा की कार्यकर्त्यांच्या लॉन्चिंगचा?
1 min read
Drought, Political Launching : दुष्काळ (Drought) केवळ पावसाचा पडत नाही, तो विचारांचाही पडतो! पाऊस कमी पडला की शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांतील पाणी वाढते, शेतातील उभे पीक जळते, जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न निर्माण होतो आणि लेकरांच्या भविष्याची चिंता बापाच्या काळजाला पोखरू लागते. अशा वेळी शेतकऱ्याला गरज असते ती ठोस मदतीची, संवेदनशील नेतृत्वाची आणि संकटातून बाहेर काढणाऱ्या प्रामाणिक प्रयत्नांची. पण दुर्दैवाने, दुष्काळाच्या या गंभीर परिस्थितीतही राजकीय गणिते मांडली जात असतील, तर हा दुष्काळ केवळ निसर्गाचा नाही, तर आपल्या राजकीय (Political) विचारांचाही आहे!
🔶 कार्यकर्त्यांचे लॉन्चिंग
दसऱ्याच्या मेळाव्यांमध्ये वेगवेगळे विचार ऐकायला मिळाले. सत्ताधारी पक्षाकडून आपल्या कार्यकर्त्यांना दुष्काळग्रस्तांच्या मदतीसाठी बांधावर जाण्याचे आवाहन केले जात आहे. चारा छावण्या उभारणे, सामूहिक विवाह सोहळे आयोजित करणे, विद्यार्थ्यांना मदत करणे, गोरगरिबांच्या अडचणी समजून घेणे, अशा अनेक चांगल्या गोष्टींचा उल्लेख होत आहे. या उपक्रमांची गरज नक्कीच आहे. संकटात माणसाच्या मदतीला धावून जाणारा प्रत्येक हात महत्त्वाचा असतो. मात्र, या सगळ्या प्रयत्नांमागे एक प्रश्न सामान्य शेतकऱ्याच्या मनात निर्माण होतो आहे. ही मदत शेतकऱ्यांचे दुःख कमी करण्यासाठी आहे, की दुष्काळाच्या निमित्ताने राजकीय कार्यकर्त्यांचे (Political Activists) लॉन्चिंग (Launching) करण्यासाठी?
🔶 राजकीय प्रतिमा उजळवण्याचा कार्यक्रम
चारा छावणी असो, सामूहिक विवाह सोहळा असो किंवा विद्यार्थ्यांना मदत असो, या योजना प्रामाणिकपणे राबवल्या गेल्या तर त्याचे स्वागतच केले पाहिजे. पण दुष्काळ निवारणासाठी उपलब्ध होणारा निधी, त्याच्या अंमलबजावणीची जबाबदारी आणि त्यातून मिळणारे राजकीय श्रेय यांची सरमिसळ होणार नाही, याची काळजी कोण घेणार? मदतीच्या प्रत्येक उपक्रमात पारदर्शकता असेल का? खरोखर गरजू असलेल्या शेतकरी कुटुंबांपर्यंत मदत पोहोचेल का? की मदतीच्या नावाखाली काहींची राजकीय प्रतिमा उजळवण्याचा कार्यक्रम होईल? हे प्रश्न विचारणे म्हणजे मदतीला विरोध करणे नव्हे; तर मदत योग्य व्यक्तीपर्यंत पोहोचावी, यासाठी लोकशाहीने दिलेला अधिकार वापरणे होय.
🔶 आश्वासनांची पेरणी नको
आज सरकार नेमक्या कोणत्या उपाययोजना करणार, किती निधी उपलब्ध होणार, कोणत्या निकषांवर मदत दिली जाणार, चारा-पाणी, पीक नुकसान, शेतमजूर, विद्यार्थ्यांचे शिक्षण आणि शेतकऱ्यांच्या कर्जाचा प्रश्न कसा सोडवला जाणार, याबाबत स्पष्टता असणे आवश्यक आहे. दुष्काळ ही केवळ घोषणा करण्याची वेळ नाही. ही नियोजनाची, निर्णयांची आणि अंमलबजावणीची वेळ आहे. शेतकऱ्याला आश्वासनांची पेरणी नको, तर मदतीच्या रूपाने प्रत्यक्ष उगवण हवी आहे.
🔶 जाब विचारणे विरोधी पक्षाचे कर्तव्य
दुसरीकडे, विरोधी पक्षाच्या मेळाव्यांतूनही शेतकऱ्यांच्या बाजूने आवाज उठवला जातो. शेतकऱ्यांच्या दुःखाला वाचा फोडण्याचा, सरकारला जाब विचारण्याचा आणि अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याचा प्रयत्न होतो. विरोधी पक्षाचे हे काम लोकशाहीसाठी महत्त्वाचे आहे. पण इथेही शेतकऱ्यांनी एक प्रश्न विचारायला हवा. शेतकऱ्यांच्या वेदना सरकारपर्यंत पोहोचवणे आणि त्या वेदनांवर राजकीय भाषणे करणे, या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन वस्तुस्थिती समजून घेणे, नुकसानभरपाईसाठी पाठपुरावा करणे, मदतीतील त्रुटी उघड करणे आणि प्रत्यक्ष मदत मिळेपर्यंत सरकारला जाब विचारत राहणे, हेच खऱ्या विरोधी पक्षाचे कर्तव्य आहे.
🔶 शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावर नव्हे शेतकऱ्यांसाठी राजकारण करा
सत्ताधारी असो वा विरोधक, शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावर राजकारण करण्यापेक्षा शेतकऱ्यांसाठी राजकारण करण्याची वेळ आली आहे. घोषणा खूप झाल्या, भाषणे खूप झाली, मेळावेही खूप झाले. आता गरज आहे ती शेतकऱ्यांच्या खात्यात मदत जमा होण्याची, जनावरांना चारा मिळण्याची, विद्यार्थ्यांचे शिक्षण थांबू न देण्याची आणि संकटात सापडलेल्या कुटुंबांना सन्मानाने जगता येण्याची. शेतकऱ्यांनो, आता तुम्हीही सुज्ञ झाले आहात. कोण आपल्या दुःखात खरोखर सहभागी होते, कोण केवळ कॅमेऱ्यासमोर सहानुभूती दाखवते, कोण मदतीचा पाठपुरावा करते आणि कोण मदतीच्या जाहिरातीवरच समाधान मानते, याचे निरीक्षण करण्याची वेळ आली आहे. मदत किती मिळाली, याइतकेच ती मिळवून देण्यासाठी कोणी किती प्रामाणिक प्रयत्न केले, हेही लक्षात ठेवा.
🔶 प्रत्येक दुष्काळी कामाचा हिशेब मागा
दुष्काळाच्या काळात झालेल्या प्रत्येक कामाचा हिशेब मागा. मदतीचा निधी कुठे खर्च झाला, लाभार्थी कोण होते आणि प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांपर्यंत किती मदत पोहोचली, याबाबत प्रश्न विचारा. कारण दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांच्या नावाने निधी मंजूर होणे ही एक गोष्ट आहे आणि तो निधी प्रत्यक्ष गरजूंपर्यंत पोहोचणे ही दुसरी गोष्ट आहे. या दोन्ही गोष्टींमधील अंतर कमी करणे, हीच खरी लोकसेवा आहे. मदतीच्या कामाचा गाजावाजा करण्यापेक्षा मदत मिळालेल्या कुटुंबाच्या चेहऱ्यावरचे समाधान अधिक महत्त्वाचे आहे. राजकीय प्रसिद्धी काही दिवस टिकते; पण संकटात दिलेला प्रामाणिक आधार लोकांच्या मनात दीर्घकाळ राहतो.
🔶 राजकीय संधी की गोरगरिबांची सेवा?
येत्या काळात एक गोष्ट स्पष्ट होईल. दुष्काळ हा काहींसाठी राजकीय संधी ठरतो की गोरगरिबांची सेवा करण्याचे माध्यम, हे प्रत्यक्ष कामातून दिसून येईल. शेतकऱ्यांच्या नावाने निधी येतो, पण त्यातून काहींच्या राजकीय महत्त्वाकांक्षांना खतपाणी मिळते, अशी परिस्थिती निर्माण झाली तर तो शेतकऱ्यांच्या जखमेवर मीठ चोळण्यासारखा प्रकार असेल. मात्र, कोणताही स्वार्थ न ठेवता मदतीचा हात पुढे करणारे, गरजूंच्या पाठीशी उभे राहणारे आणि सरकारी मदत शेवटच्या पात्र लाभार्थ्यापर्यंत पोहोचवण्यासाठी झटणारे लोक पुढे आले, तर त्यांना गोरगरिबांचे आशीर्वाद नक्कीच मिळतील.
🔶 आशीर्वाद मिळविण्याचा पुण्यकाळ
शेवटी प्रश्न एवढाच आहे, येणारा दुष्काळ शेतकऱ्यांच्या निधीवर पोळी भाजणाऱ्यांचा सुकाळ ठरणार, की प्रामाणिकपणे मदत करून गोरगरिबांचे आशीर्वाद मिळविण्याचा पुण्यकाळ ठरणार? याचे उत्तर कोणत्याही मेळाव्यातील घोषणेत मिळणार नाही. ते मिळेल दुष्काळग्रस्तांच्या बांधावर, चारा छावण्यांमध्ये, मदतीच्या लाभार्थ्यांच्या यादीत, शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात आणि संकटातून सावरलेल्या कुटुंबांच्या चेहऱ्यावर.
🔶 यावर लक्ष ठेवा
शेतकऱ्यांनो, सावधान रहा! मदत किती, जाहिरात किती आणि खरा कैवारी कोण, यावर लक्ष ठेवा. कोणत्याही पक्षाच्या आंधळ्या समर्थनापेक्षा आपल्या हक्काच्या मदतीचा हिशेब मागा. कारण दुष्काळात शेतकऱ्याला राजकीय सहानुभूती नको, तर जगण्याचा आधार हवा आहे. दुष्काळ निसर्गाने आणला असेल; पण त्या दुष्काळात कोण माणुसकी जपतो आणि कोण स्वार्थ साधतो, हे ठरवणे आपल्या हातात आहे. काळ उत्तर देईल. शेतकरी पाहत आहे, समजून घेत आहे आणि योग्य वेळी योग्य निष्कर्षही काढेल!
कृषिसाधना....
