{"id":5438,"date":"2026-02-18T08:41:50","date_gmt":"2026-02-18T03:11:50","guid":{"rendered":"https:\/\/krishisadhana.com\/?p=5438"},"modified":"2026-02-18T08:41:50","modified_gmt":"2026-02-18T03:11:50","slug":"air-pollution-silent-killer-%e0%a4%b9%e0%a4%b5%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%a7%e0%a5%82%e0%a4%b0-%e0%a4%a7%e0%a5%82%e0%a4%b3-%e0%a4%ac%e0%a4%a8%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%af","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krishisadhana.com\/?p=5438","title":{"rendered":"Air pollution silent killer : \u0939\u0935\u0947\u0924\u0940\u0932 \u0927\u0942\u0930, \u0927\u0942\u0933 \u092c\u0928\u0932\u093e\u092f \u2018\u0938\u093e\u092f\u0932\u0947\u0902\u091f \u0915\u093f\u0932\u0930\u2019"},"content":{"rendered":"\n<p>Air pollution silent killer : \u0915\u093e\u0901\u0915\u094d\u0930\u0940\u091f\u091a\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932 \u092c\u0928\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0936\u0939\u0930\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u0915\u093e\u092e\u093e\u0902\u0938\u093e\u0947\u092c\u0924\u091a \u091c\u0941\u0928\u094d\u092f\u093e \u0907\u092e\u093e\u0930\u0924\u0940 \u092a\u093e\u0921\u0942\u0928 \u0928\u0935\u0940 \u0918\u0930\u0947, \u0928\u0935\u094d\u092f\u093e \u0907\u092e\u093e\u0930\u0924\u0940, \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0930\u093e\u0947\u0921 \u092c\u093e\u0902\u0927\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u093e \u0927\u0921\u093e\u0915\u093e \u0938\u0941\u0930\u0942 \u0906\u0939\u0947. \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0935\u0940\u091c \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u0938\u0939 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927 \u0938\u093e\u0939\u093f\u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u093e \u092e\u094b\u0920\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0935\u0930 \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0938\u0941\u0930\u0942 \u0906\u0939\u0947. \u0935\u093e\u0939\u0924\u0942\u0915 \u0935 \u0935\u093e\u092a\u0930\u093e\u0926\u0930\u092e\u094d\u092f\u093e\u0928 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u092c\u093e\u092c\u0940\u0902\u0928\u093e \u0924\u093f\u0932\u093e\u0902\u091c\u0932\u0940 \u0926\u093f\u0932\u0940 \u091c\u093e\u0924 \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0939\u0940 \u0972\u0936, \u0918\u0930\u0947 \u092a\u093e\u0921\u0924\u093e\u0928\u093e \u0924\u094d\u092f\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947\u0932\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0918\u091f\u0915\u093e\u091a\u0947 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0927\u0942\u0932\u093f\u0915\u0923 \u0905\u0930\u094d\u0925\u093e\u0924 \u0905\u0926\u0943\u0936\u094d\u092f \u0935\u093f\u0937\u093e\u0930\u0940 \u0918\u091f\u0915 \u0935\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930\u0923\u093e\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923 \u0926\u093f\u0935\u0938\u093e\u0917\u0923\u093f\u0915 \u0935\u093e\u0922\u0924 \u0906\u0939\u0947. \u092f\u093e \u0938\u0930\u094d\u0935 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0947\u0924 \u0909\u0921\u0923\u093e\u0930\u0940 \u0935\u093f\u0937\u093e\u0930\u0940 \u0927\u0942\u0933 \u0915\u0941\u0920\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947, \u092f\u093e\u091a\u093e \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u094b\u0923 \u0915\u0930\u0924\u094b? \u0927\u0941\u0933\u0940\u0924\u0940\u0932 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0935\u093f\u0937\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0923 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938\u093e\u0935\u093e\u091f\u0947 \u092e\u093e\u0923\u0938\u093e\u0902\u0938\u093e\u0947\u092c\u0924\u091a \u092a\u0936\u0941\u092a\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u0924 \u0936\u093f\u0930\u0924\u093e\u0924, \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u0935\u0930 \u092f\u093e \u0927\u0941\u0933\u0940\u091a\u093e \u0925\u0930 \u092c\u0938\u0924\u093e\u0947. \u0905\u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0930\u0923\u093e\u0930\u0940 \u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u093f\u0924 \u0939\u0935\u093e (Air pollution) \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u092e\u093e\u0923\u0938\u093e\u0938\u093e\u0947\u092c\u0924 \u092a\u0936\u0941-\u092a\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u093e\u0932\u093e \u0939\u0933\u0942\u0939\u0933\u0942 \u0906\u0924\u0942\u0928 \u092a\u093e\u0916\u0930\u0924\u0947. \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0928\u093e\u0935\u093e\u0916\u093e\u0932\u0940 \u0906\u092a\u0923 \u0906\u092a\u0932\u094d\u092f\u093e\u091a \u091c\u0940\u0935\u0938\u0943\u0937\u094d\u091f\u0940\u0935\u0930 \u0915\u0941\u0930\u0918\u094b\u0921\u0940 \u0915\u0930\u0940\u0924 \u0906\u0939\u0947\u0924, \u092f\u093e\u091a\u0947 \u092d\u093e\u0928 \u0915\u0941\u0923\u093e\u0932\u093e\u0939\u0940 \u0928\u093e\u0939\u0940. \u0936\u0939\u0930\u093e\u0902\u0935\u0930 \u092a\u0938\u0930\u0932\u0947\u0932\u093e \u0939\u093e \u0927\u0941\u0930\u0915\u091f \u092a\u0921\u0926\u093e \u0906\u0924\u093e \u0909\u0918\u0921\u092a\u0923\u0947 \u2018\u0938\u093e\u092f\u0932\u0947\u0902\u091f \u0915\u093f\u0932\u0930\u2019 (Silent killer) \u0928\u093e\u0935\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0913\u0933\u0916\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u094b, \u0924\u0947 \u092c\u0918\u0941\u092f\u093e!<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0923\u093e\u0930\u0947 \u0918\u093e\u0924\u0915 \u0918\u091f\u0915<\/strong><br>\u0935\u093e\u092f\u0942 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 (Air Pollution) \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947 \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0938\u091c\u0940\u0935 \u0938\u0943\u0937\u094d\u091f\u0940 \u0935 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u093e\u0932\u093e \u0939\u093e\u0928\u093f\u0915\u093e\u0930\u0915 \u0920\u0930\u0923\u093e\u0930\u0947 \u0935 \u0926\u0942\u0930\u0917\u093e\u092e\u0940 \u0918\u093e\u0924\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0915\u0930\u0923\u093e\u0930\u0947 \u0918\u091f\u0915 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0923\u0947 \u0935 \u0924\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923 \u0935\u093e\u0922\u0924 \u091c\u093e\u0923\u0947 \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947\u091a\u0947 \u0939\u0935\u0947\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0939\u093e\u0947\u092f. \u0935\u093e\u092f\u0941\u0930\u0942\u092a \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 (Gaseous Pollutants), \u0915\u0923\u093f\u0915 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 (Particulate Matter &#8211; PM) \u0906\u0923\u093f \u0907\u0924\u0930 \u0918\u093e\u0924\u0915 \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0918\u091f\u0915 \u0939\u0935\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u093e\u0932\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923\u0940\u092d\u0942\u0924 \u0920\u0930\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd <strong>\u0935\u093e\u092f\u0941\u0930\u0942\u092a \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 (Gaseous Pollutants)<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u092e\u094b\u0928\u094b\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Carbon monoxide &#8211; CO) :- \u0935\u093e\u0939\u0928\u0947 \u0935 \u0915\u093e\u0930\u0916\u093e\u0928\u094d\u092f\u093e\u0902\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0907\u0902\u0927\u0928\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0905\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u091c\u094d\u0935\u0932\u0928\u093e\u0924\u0942\u0928 \u0939\u093e \u0935\u093f\u0937\u093e\u0930\u0940 \u0935\u093e\u092f\u0942 \u092c\u093e\u0939\u0947\u0930 \u092a\u0921\u0924\u094b \u0935 \u0924\u093e\u0947 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0938\u0932\u094d\u092b\u0930 \u0921\u093e\u092f\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Sulfur dioxide &#8211; SO2) :- \u0915\u094b\u0933\u0938\u093e \u0935 \u0924\u0947\u0932\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u091c\u094d\u0935\u0932\u0928\u093e\u0924\u0942\u0928, \u0935\u0940\u091c\u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0924\u0940 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0906\u0923\u093f \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u092a\u094d\u0930\u0915\u0932\u094d\u092a\u093e\u0902\u092e\u0927\u0942\u0928 \u0939\u093e \u0935\u093e\u092f\u0942 \u0935\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930\u0923\u093e\u0924 \u0938\u093e\u0947\u0921\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0928\u093e\u092f\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921\u094d\u0938 (Nitrogen oxides &#8211; NOx) :- \u0935\u093e\u0939\u0928\u093e\u0902\u091a\u093e \u0927\u0942\u0930 \u0935 \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0902\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u093e \u0935\u093e\u092f\u0942 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u093e\u0947\u0924\u093e\u0947 \u0935 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u094b, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u092e\u093f\u0925\u0947\u0928 (Methane &#8211; CH4) :- \u0915\u091a\u0930\u093e \u0915\u0941\u091c\u0923\u0947, \u0938\u093e\u0902\u0921\u092a\u093e\u0923\u0940, \u0936\u0947\u0924\u0940, \u092a\u0936\u0941\u092a\u093e\u0932\u0928 \u0935 \u0939\u0930\u093f\u0924\u0917\u0943\u0939\u093e\u0924\u0942\u0928 \u0935\u093e\u092f\u0942 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u094b \u0935 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0913\u091d\u094b\u0928 (Ozone &#8211; O3) :- \u091c\u092e\u093f\u0928\u0940\u0932\u0917\u0924\u091a\u094d\u092f\u093e \u0913\u091d\u094b\u0928\u091a\u0947 \u0925\u0947\u091f \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928 \u0939\u094b\u0924 \u0905\u0938\u0932\u0947 \u0924\u0930\u0940 \u0907\u0924\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0938\u0942\u0930\u094d\u092f\u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0905\u092d\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0947\u0924\u0942\u0928 \u0913\u091d\u093e\u0947\u0928 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e (Ammonia &#8211; NH3) :- \u0936\u0947\u0924\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0935 \u0936\u0947\u0923\u0916\u0924\u093e\u0902\u091a\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0935 \u092a\u0936\u0941\u092a\u093e\u0932\u0928\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0915\u091a\u0931\u094d\u092f\u093e\u0924\u0942\u0928 \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u094b.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd<strong> \u0915\u0923\u093f\u0915 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 (Particulate Matter &#8211; PM)<\/strong><br>\ud83d\udd06 PM2.5 \u0906\u0923\u093f PM10 :- \u0939\u0947 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u0924\u0930\u0902\u0917\u0923\u093e\u0930\u0947 \u0905\u0924\u093f\u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0927\u0941\u0932\u0940\u0915\u0923 \u0906\u0939\u0947\u0924. \u0927\u0942\u0933, \u0927\u0942\u0930, \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0935\u093e\u0939\u0928\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0907\u0902\u0927\u0928\u093e\u0924\u0942\u0928 \u0939\u0947 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e\u0924. \u0939\u0947 \u0915\u0923 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938\u093e\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u0947 \u0925\u0947\u091f \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0930\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u0915\u093e\u091c\u0933\u0940 (Black Carbon) :- \u0932\u093e\u0915\u0942\u0921, \u0915\u094b\u0933\u0938\u093e \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0915\u091a\u0930\u093e \u0909\u0918\u0921\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930 \u091c\u093e\u0933\u0932\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0915\u093e\u091c\u0933\u0940 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0939\u094b\u0924\u0947, \u091c\u0940 \u0939\u0935\u093e\u092e\u093e\u0928\u093e\u0935\u0930 \u0935\u093e\u0908\u091f \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd <strong>\u0907\u0924\u0930 \u0918\u093e\u0924\u0915 \u0918\u091f\u0915<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u092c\u093e\u0937\u094d\u092a\u0936\u0940\u0932 \u0938\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f \u0938\u0902\u092f\u0941\u0917\u0947 (VOCs) :- \u092a\u0947\u0902\u091f\u094d\u0938, \u0915\u094d\u0932\u093f\u0928\u093f\u0902\u0917 \u090f\u091c\u0902\u091f\u094d\u0938 \u0935 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u0940 \u0938\u0902\u092f\u0941\u0917\u0947 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092a\u0938\u0930\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u0936\u093f\u0938\u0947 (Lead):- \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0906\u0923\u093f \u091c\u0941\u0928\u094d\u092f\u093e \u0907\u0902\u0927\u0928\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0936\u093f\u0936\u093e\u091a\u0947 \u0915\u0923 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f<\/strong><br>\u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e\u093e\u0924 \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u091a\u093e \u092e\u093e\u0947\u0920\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924 \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0915\u0947\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e\u0947. \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e \u0924\u093e\u0947\u0921\u0924\u093e\u0928\u093e \u092f\u093e \u092d\u093f\u0902\u0924\u0940\u0902\u0928\u093e \u0905\u0938\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u091a\u0947 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0915\u0923 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0933\u0924\u093e\u0924. \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0928\u0947\u092e\u0915\u0947 \u0915\u093e\u0947\u0923\u0924\u094d\u092f\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925\u093e\u0902\u091a\u0947 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u0905\u0938\u0924\u0947, \u0939\u0947 \u092a\u093e\u0939\u0923\u0947 \u0917\u0930\u091c\u0947\u091a\u0947 \u0906\u0939\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd <strong>\u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0918\u091f\u0915 (Main Ingredients)<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u091a\u0941\u0928\u093e (Lime &#8211; CaO) :- 60-67 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u0939\u093e \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u091a\u093e \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0924 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u093e \u0918\u091f\u0915 \u0905\u0938\u0942\u0928, \u0924\u094b \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u0932\u093e \u092e\u091c\u092c\u0941\u0924\u0940 \u0926\u0947\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e (Silica) :- 17-25 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u0932\u093e \u092e\u091c\u092c\u0941\u0924\u0940 \u092e\u093f\u0933\u0924\u0947.<br>\u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u093e (Alumina) :- 3-8 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0938\u0947\u091f \u0935 \u0915\u0920\u094b\u0930 \u0939\u094b\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0926\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0906\u092f\u0930\u094d\u0928 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Iron Oxide) : 0.5-6 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u0932\u093e \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0930\u093e\u0916\u093e\u0921\u0940 \u0930\u0902\u0917, \u0915\u0921\u0915\u092a\u0923\u093e \u0935 \u092e\u091c\u092c\u0941\u0924\u0940 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0939\u093e\u0947\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd<strong> \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0907\u0924\u0930 \u0918\u091f\u0915 (Minor Ingredients)<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u092e\u0945\u0917\u094d\u0928\u0947\u0936\u093f\u092f\u093e (Magnesia &#8211; MgO) :- 0.1-4 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924 \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0915\u0921\u0915\u092a\u0923\u093e \u0926\u0947\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u091c\u093f\u092a\u094d\u0938\u092e (Gypsum) :- 3-5 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u092a\u093e\u0923\u0940 \u091f\u093e\u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0932\u0917\u0947\u091a \u0915\u0921\u0915 \u0939\u094b\u090a \u0928\u092f\u0947 (Setting Time \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0923\u0947) \u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0924\u094d\u092f\u093e\u0924 \u091c\u093f\u092a\u094d\u0938\u092e \u092e\u093f\u0938\u0933\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0938\u0932\u094d\u092b\u0930 \u091f\u094d\u0930\u093e\u092f\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Sulfur trioxide) :- 1-3 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947.<br>\u0905\u0932\u094d\u0915\u0932\u0940 (Alkalis) :- 1 \u091f\u0915\u094d\u0915\u094d\u092f\u093e\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u092e\u0940.<br>\ud83d\udd06 \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0902\u092f\u0941\u0917\u0947 (Bogue&#8217;s Compounds)<br>(\u091c\u0947\u0935\u094d\u0939\u093e \u092d\u091f\u094d\u091f\u0940\u0924 \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0947, \u0924\u0947\u0935\u094d\u0939\u093e \u0935\u0930\u0940\u0932 \u0918\u091f\u0915\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0905\u092d\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0947\u0924\u0942\u0928 \u091a\u093e\u0930 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0938\u0902\u092f\u0941\u0917\u0947 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e\u0924.)<br>\ud83d\udd06 \u091f\u094d\u0930\u093e\u092f\u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u0947\u091f (Tricalcium silicate) :- \u0938\u0941\u0930\u0941\u0935\u093e\u0924\u0940\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u091c\u092c\u0941\u0924\u0940\u0938\u093e\u0920\u0940.<br>\ud83d\udd06 \u0921\u093e\u092f\u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u0947\u091f (Dicalcium silicate) :- \u0928\u0902\u0924\u0930\u091a\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e\u0933\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092e\u091c\u092c\u0941\u0924\u0940\u0938\u093e\u0920\u0940.<br>\ud83d\udd06 \u091f\u094d\u0930\u093e\u092f\u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u0947\u091f (Tricalcium aluminate) :- \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0915\u0921\u0915 \u0939\u094b\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940.<br>\ud83d\udd06 \u091f\u0947\u091f\u094d\u0930\u093e\u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u094b\u092b\u0947\u0930\u093e\u0907\u091f (Tetracalcium Aluminoferrite) :- \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923\u093e\u091a\u0947 \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928 \u0915\u092e\u0940 \u0930\u093e\u0916\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u0930 \u0911\u092b \u092a\u0945\u0930\u0940\u0938 (Plaster of Paris &#8211; PoP)<\/strong><br>\u0907\u092e\u093e\u0930\u0924\u0940\u091a\u094d\u092f\u093e \u092d\u093f\u0902\u0924\u0940 \u0906\u0923\u093f \u091b\u0924\u093e\u0932\u093e \u0906\u0924\u0942\u0928 \u0917\u0941\u0933\u0917\u0941\u0933\u0924\u092a\u0923\u093e \u092f\u093e\u0935\u093e, \u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u0930 \u0911\u092b \u092a\u0945\u0930\u0940\u0938\u091a\u093e (\u092a\u0940\u0913\u092a\u0940) \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0915\u0947\u0932\u093e \u0915\u0947\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e\u0947. \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u0930 \u0911\u092b \u092a\u0945\u0930\u0940\u0938 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u091c\u093f\u092a\u094d\u0938\u092e (Gypsum) \u092f\u093e \u0916\u0928\u093f\u091c\u093e\u092a\u093e\u0938\u0942\u0928 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0947\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947. \u091c\u093f\u092a\u094d\u0938\u092e \u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f \u0939\u0947\u092e\u093f\u0939\u093e\u092f\u0921\u094d\u0930\u0947\u091f (Calcium Sulphate Hemihydrate) \u092f\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0928\u093e\u0935\u093e\u0928\u0947 \u0913\u0933\u0916\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd \u092a\u0940\u0913\u092a\u0940\u092e\u0927\u0940\u0932 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0918\u091f\u0915<br>\ud83d\udd06 \u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f (Calcium sulfate) :- \u0939\u093e \u092a\u0940\u0913\u092a\u0940\u091a\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0918\u091f\u0915 \u0906\u0939\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u092a\u093e\u0923\u0940 (Water) :- \u092f\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0938\u094d\u092b\u091f\u093f\u0915\u0940\u092f \u092a\u093e\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0947 \u0930\u0947\u0923\u0942 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924.<br>\u091c\u093f\u092a\u094d\u0938\u092e \u0939\u0947 \u0915\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0916\u0928\u093f\u091c \u0905\u0938\u0942\u0928, \u091c\u0947\u0935\u094d\u0939\u093e \u091c\u093f\u092a\u094d\u0938\u092e\u0932\u093e \u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923\u092a\u0923\u0947 373 K (C) \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928\u093e\u0935\u0930 \u0917\u0930\u092e \u0915\u0947\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947, \u0924\u0947\u0935\u094d\u0939\u093e \u0924\u094d\u092f\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092a\u093e\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0930\u0947\u0923\u0942 \u0928\u093f\u0918\u0942\u0928 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924 \u0906\u0923\u093f \u092a\u093e\u0902\u0922\u0931\u094d\u092f\u093e \u0930\u0902\u0917\u093e\u091a\u0940 \u092a\u0940\u0913\u092a\u0940 \u092a\u093e\u0935\u0921\u0930 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0947. \u092f\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u092a\u093e\u0923\u0940 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0932\u0947 \u0915\u0940 \u0924\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u092a\u0941\u0928\u094d\u0939\u093e \u091c\u093f\u092a\u094d\u0938\u092e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0930\u0942\u092a\u093e\u0902\u0924\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0935 \u0924\u0947 \u0915\u0921\u0915 \u092c\u0928\u0924\u0947. \u092f\u093e\u091a\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930 \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e\u093e\u0924 \u092b\u0949\u0932\u094d\u0938 \u0938\u0940\u0932\u093f\u0902\u0917\u0938\u093e\u0920\u0940, \u092e\u0942\u0930\u094d\u0924\u0940 \u092c\u0928\u0935\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0906\u0923\u093f \u0935\u0948\u0926\u094d\u092f\u0915\u0940\u092f \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u093e\u0924 \u0939\u093e\u0921\u0947 \u091c\u094b\u0921\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u0930 \u092e\u094d\u0939\u0923\u0942\u0928 \u0915\u0947\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u094b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u092a\u0947\u0902\u091f<\/strong><br>\u0918\u0930\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u092d\u093f\u0902\u0924\u0940\u0902\u0928\u093e \u0932\u093e\u0935\u0923\u094d\u092f\u093e\u0924 \u092f\u0947\u0923\u093e\u0931\u094d\u092f\u093e \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u091a\u093e\u0930 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0918\u091f\u0915 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924, \u091c\u0947 \u092a\u0947\u0902\u091f\u0932\u093e \u0924\u094d\u092f\u093e\u091a\u093e \u0930\u0902\u0917, \u091f\u093f\u0915\u093e\u090a\u092a\u0923\u093e \u0935 \u091a\u092e\u0915 \u0926\u0947\u0924\u093e\u0924. \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e \u0924\u093e\u0947\u0921\u0924\u093e\u0928\u093e\u092f\u093e \u092a\u0947\u0902\u091f\u091a\u0947 \u0918\u091f\u0915 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd <strong>\u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0918\u091f\u0915<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u0930\u0902\u0917\u0926\u094d\u0930\u0935\u094d\u092f\u0947 (Pigments) :- \u0939\u0947 \u0918\u091f\u0915 \u092a\u0947\u0902\u091f\u0932\u093e \u0930\u0902\u0917 \u0935 \u0905\u092a\u093e\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0915\u0924\u093e (Opacity) \u0926\u0947\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u0902\u0917\u0926\u094d\u0930\u0935\u094d\u092f\u0947 :- \u092a\u093e\u0902\u0922\u0931\u094d\u092f\u093e \u0930\u0902\u0917\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u091f\u093e\u092f\u091f\u0945\u0928\u093f\u092f\u092e \u0921\u093e\u092f\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Titanium dioxide), (\u0932\u093e\u0932 \u0935 \u092a\u093f\u0935\u0933\u093e \u0930\u0902\u0917\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0906\u092f\u0930\u094d\u0928 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 &#8211; Iron oxide \u0906\u0923\u093f \u0939\u093f\u0930\u0935\u094d\u092f\u093e \u0930\u0902\u0917\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0915\u094d\u0930\u094b\u092e\u093f\u092f\u092e \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0908\u0921 &#8211; Chromium oxide \u092f\u093e \u0918\u091f\u0915\u093e\u0902\u091a\u093e \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0915\u0947\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u092a\u0942\u0930\u0915 \u0930\u0902\u0917\u0926\u094d\u0930\u0935\u094d\u092f\u0947 (Extender Pigments) :- \u092f\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u091a\u0941\u0928\u0916\u0921\u0940 (Calcium Carbonate), \u091f\u0945\u0932\u094d\u0915 (Talc) \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u091a\u093f\u0915\u0923\u092e\u093e\u0924\u0940 (Clay)\u091a\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0915\u0947\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e\u0947, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092a\u0947\u0902\u091f\u091a\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0916\u0930\u094d\u091a \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u094b \u0935 \u0924\u094b \u091c\u093e\u0921 \u0939\u094b\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u092c\u093e\u0907\u0902\u0921\u0930 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0930\u0947\u091d\u093f\u0928 (Binders\/Resins) :- \u0939\u0947 \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0924 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0947 \u0918\u091f\u0915 \u0906\u0939\u0947\u0924, \u091c\u0947 \u0930\u0902\u0917\u0926\u094d\u0930\u0935\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0915\u0923 \u090f\u0915\u0924\u094d\u0930 \u0927\u0930\u0942\u0928 \u0920\u0947\u0935\u0924\u093e\u0924 \u0935 \u092d\u093f\u0902\u0924\u0940\u0935\u0930 \u0918\u091f\u094d\u091f \u091a\u093f\u0915\u091f\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0926\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u092a\u093e\u0923\u0940-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 (Latex) :- \u092f\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0972\u0915\u094d\u0930\u0947\u0932\u093f\u0915 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0935\u093f\u0928\u093e\u0908\u0932 \u0930\u0947\u091d\u093f\u0928 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0924\u0947\u0932-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 (Oil-based) :- \u092f\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0928\u0948\u0938\u0930\u094d\u0917\u093f\u0915 \u0924\u0947\u0932 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0938\u093f\u0902\u0925\u0947\u091f\u093f\u0915 \u0905\u0932\u094d\u0915\u0940\u0921\u094d\u0938 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u0938\u0949\u0932\u094d\u0935\u094d\u0939\u0947\u0902\u091f \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0926\u094d\u0930\u0935 (Solvents\/Liquids) :- \u0938\u0949\u0932\u094d\u0935\u094d\u0939\u0947\u0902\u091f\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092a\u0947\u0902\u091f \u0926\u094d\u0930\u0935 \u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a\u093e\u0924 \u0930\u093e\u0939\u0924\u094b \u0935 \u092d\u093f\u0902\u0924\u0940\u0935\u0930 \u0932\u093e\u0935\u0923\u0947 \u0938\u094b\u092a\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947. \u092a\u0947\u0902\u091f \u0938\u0941\u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0939\u0947 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u0909\u0921\u0942\u0928 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u092a\u093e\u0923\u0940 :- \u0907\u092e\u0932\u094d\u0936\u0928 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u092a\u093e\u0923\u0940-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u092a\u093e\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0939\u094b\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u0925\u093f\u0928\u0930\/\u0938\u094d\u092a\u093f\u0930\u093f\u091f :- \u0924\u0947\u0932-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u091f\u0930\u094d\u092a\u0947\u0902\u091f\u093e\u0907\u0928 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u092e\u093f\u0928\u0930\u0932 \u0938\u094d\u092a\u093f\u0930\u0940\u091f\u094d\u0938 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u0972\u0921\u093f\u091f\u0940\u0935\u094d\u0939 (Additives) :- \u092a\u0947\u0902\u091f\u091a\u0940 \u0917\u0941\u0923\u0935\u0924\u094d\u0924\u093e \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0939\u0947 \u0918\u091f\u0915 \u0905\u0924\u093f\u0936\u092f \u0915\u092e\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u092c\u0941\u0930\u0936\u0940\u0930\u094b\u0927\u0915 (Biocides) :- \u092d\u093f\u0902\u0924\u0940\u0935\u0930 \u092c\u0941\u0930\u0936\u0940 \u092f\u0947\u090a \u0928\u092f\u0947 \u092e\u094d\u0939\u0923\u0942\u0928 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0935\u093e\u0933\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0918\u091f\u0915 (Driers) :- \u092a\u0947\u0902\u091f \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0938\u0941\u0915\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940.<br>\ud83d\udd06 \u0905\u0901\u091f\u0940-\u0938\u094d\u092a\u0945\u091f\u0930 (Anti-spatter) :- \u092a\u0947\u0902\u091f \u0932\u093e\u0935\u0924\u093e\u0928\u093e \u0924\u094b \u0909\u0921\u0942 \u0928\u092f\u0947 \u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940.<br>\u092a\u0947\u0902\u091f \u0939\u0947 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u0940\u0928\u0947 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u093e\u0902\u091a\u0947 \u090f\u0915 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u0905\u0938\u0924\u0947. \u092f\u093e \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u093e\u0902\u092c\u0926\u094d\u0926\u0932\u091a\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e\u0939\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u092c\u093e\u092c\u0940 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930\u093e\u0924 \u0918\u0947\u0923\u0947 \u0917\u0930\u091c\u0947\u091a\u0947 \u0906\u0939\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0938\u0902\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u093f\u0924 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u0947 (Synthetic Chemicals) :- \u0905\u0932\u0940\u0915\u0921\u0947 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0923\u093e\u0930\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924\u0947\u0915 \u092a\u0947\u0902\u091f\u094d\u0938 \u0939\u0947 \u0928\u0948\u0938\u0930\u094d\u0917\u093f\u0915 \u0928\u0938\u0942\u0928, \u0924\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0933\u0947\u0924 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0915\u093e\u0930\u0916\u093e\u0928\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0947\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u093e\u0902\u092a\u093e\u0938\u0942\u0928 \u092c\u0928\u0935\u0932\u0947\u0932\u0947 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924. \u0924\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0972\u0915\u094d\u0930\u0947\u0932\u093f\u0915 (Acrylic) \u0939\u0947 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\/\u092a\u0949\u0932\u093f\u092e\u0930 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u0905\u0938\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 VOC (Volatile Organic Compounds) :- \u092a\u0947\u0902\u091f \u0932\u093e\u0935\u0924\u093e\u0928\u093e \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0935\u093e\u0938 \u092f\u0947\u0924\u093e\u0947, \u0924\u094b \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u092c\u093e\u0937\u094d\u092a\u0936\u0940\u0932 \u0938\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f \u0938\u0902\u092f\u0941\u0917\u093e\u0902\u092e\u0941\u0933\u0947 (VOCs) \u0905\u0938\u0924\u094b. \u0939\u0947 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0935\u093e\u092f\u0942 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0924, \u091c\u0947 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0939\u093e\u0928\u093f\u0915\u093e\u0930\u0915 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u092e\u0947\u091f\u0932 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921\u094d\u0938 (Metal oxides) :- \u0930\u0902\u0917\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0923\u093e\u0930\u0947 \u091f\u093e\u092f\u091f\u0945\u0928\u093f\u092f\u092e \u0921\u093e\u092f\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0906\u092f\u0930\u094d\u0928 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0939\u0940 \u0926\u0947\u0916\u0940\u0932 \u0905\u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0902\u092f\u0941\u0917\u0947 \u0906\u0939\u0947\u0924.<br>\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0940 \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0936\u093f\u0938\u0947 (Lead) \u0939\u0947 \u0918\u093e\u0924\u0915 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u092e\u094b\u0920\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947 \u091c\u093e\u092f\u091a\u0947, \u092a\u0930\u0902\u0924\u0941 \u0906\u0924\u093e \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935 \u0905\u0928\u0947\u0915 \u0926\u0947\u0936\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 Lead-free \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0915\u092e\u0940 \u0936\u093f\u0938\u0947 \u0905\u0938\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u092a\u0947\u0902\u091f\u091a\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930 \u092c\u0902\u0927\u0928\u0915\u093e\u0930\u0915 \u0915\u0947\u0932\u093e \u0906\u0939\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u0935\u093f\u091f\u093e<\/strong><br>\u0907\u092e\u093e\u0930\u0924\u0940\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e\u093e\u0924 \u092e\u093e\u0924\u0940, \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0905\u0925\u0935\u093e \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092a\u093e\u0938\u0942\u0928 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0947\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u091a\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0915\u0947\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e\u0947. \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e \u0924\u093e\u0947\u0921\u0924\u093e\u0928\u093e \u092f\u093e \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u091a\u0947\u0947 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0905\u0935\u0936\u0947\u0937 \u0927\u0941\u0932\u0940\u0915\u0923\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0930\u0941\u092a\u093e\u0902\u0924\u0930\u0940\u0924 \u0939\u093e\u0947\u090a\u0928 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0924. \u092e\u093e\u0924\u0940\u091a\u094d\u092f\u093e \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u092a\u093e\u091a \u0928\u0948\u0938\u0930\u094d\u0917\u093f\u0915 \u0918\u091f\u0915 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924 \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924. \u092f\u093e \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093e \u0924\u093e\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0915 \u092d\u093e\u0937\u0947\u0924 \u092c\u094d\u0930\u093f\u0915 \u0905\u0930\u094d\u0925 (Brick Earth) \u092e\u094d\u0939\u0923\u0924\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd <strong>\u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0918\u091f\u0915<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e (Silica) :- 50 \u0924\u0947 60 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u0939\u093e \u0935\u093f\u091f\u0947\u0924\u0940\u0932 \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0924 \u092e\u094b\u0920\u093e \u0918\u091f\u0915 \u0906\u0939\u0947. \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e \u0935\u093f\u091f\u0947\u0932\u093e \u0924\u093f\u091a\u093e \u0920\u0930\u093e\u0935\u093f\u0915 \u0906\u0915\u093e\u0930 \u0930\u093e\u0916\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0926\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0935 \u0935\u093f\u091f\u093e \u0938\u0941\u0915\u0924\u093e\u0928\u093e \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u0928\u093e \u0924\u0921\u0947 (Cracking) \u091c\u093e\u0923\u094d\u092f\u093e\u092a\u093e\u0938\u0942\u0928 \u0935\u093e\u091a\u0935\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u093e (Alumina) :- 20 \u0924\u0947 30 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947. \u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092e\u093e\u0924\u0940\u0932\u093e \u092e\u0943\u0926\u0941\u0924\u093e (Plasticity) \u092e\u093f\u0933\u0924\u0947. \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947\u091a \u092e\u093e\u0924\u0940\u0932\u093e \u0935\u093f\u091f\u0947\u091a\u094d\u092f\u093e \u0938\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0938\u0939\u091c \u092c\u0938\u0935\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924\u0947 \u0935 \u0939\u0935\u093e \u0924\u0938\u093e \u0906\u0915\u093e\u0930 \u0926\u0947\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924\u094b. \u091c\u093e\u0938\u094d\u0924 \u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u093e \u091d\u093e\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0935\u093f\u091f\u093e \u0938\u0941\u0915\u0924\u093e\u0928\u093e \u0906\u0915\u0938\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u091a\u0941\u0928\u093e (Lime) :- 5 \u091f\u0915\u094d\u0915\u094d\u092f\u093e\u0902\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u092e\u0940. \u0939\u093e \u0918\u091f\u0915 \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e\u0932\u093e \u0935\u093f\u0924\u0933\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0926\u0924 \u0915\u0930\u0924\u094b, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0935\u093f\u091f\u0947\u091a\u0947 \u0938\u0930\u094d\u0935 \u0915\u0923 \u090f\u0915\u092e\u0947\u0915\u093e\u0902\u0928\u093e \u0918\u091f\u094d\u091f \u091a\u093f\u0915\u091f\u0924\u093e\u0924 \u0935 \u0935\u093f\u091f\u0947\u0932\u093e \u092e\u091c\u092c\u0941\u0924\u0940 \u092e\u093f\u0933\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0906\u092f\u0930\u094d\u0928 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Iron Oxide) :- 5 \u0924\u0947 6 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947\u0947. \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u0928\u093e \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u093e \u0935\u0948\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f\u094d\u092f\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0932\u093e\u0932 \u0930\u0902\u0917 \u092f\u093e \u0918\u091f\u0915\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092e\u093f\u0933\u0924\u094b \u0924\u0938\u0947\u091a, \u0939\u0947 \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u0928\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u0921\u0915 \u092c\u0928\u0935\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u092e\u0945\u0917\u094d\u0928\u0947\u0936\u093f\u092f\u093e (Magnesia) :- \u0905\u0932\u094d\u092a \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924. \u092e\u0945\u0917\u094d\u0928\u0947\u0936\u093f\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0935\u093f\u091f\u0947\u091a\u093e \u0932\u093e\u0932 \u0930\u0902\u0917 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0917\u0921\u0926 \u0939\u094b\u0924\u094b \u0906\u0923\u093f \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u091d\u0940\u091c \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947. \u0935\u093f\u091f\u093e \u092d\u093e\u091c\u0924\u093e\u0928\u093e \u092f\u093e \u0938\u0930\u094d\u0935 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u093e\u0902\u091a\u0940 \u090f\u0915\u092e\u0947\u0915\u093e\u0902\u0936\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0939\u094b\u090a\u0928 \u090f\u0915 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0902\u0924 \u091f\u093f\u0915\u093e\u090a \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e \u0938\u093e\u0939\u093f\u0924\u094d\u092f \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936<\/strong><br>\u0914\u0937\u094d\u0923\u093f\u0915 \u0935\u0940\u091c \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 (Thermal Power Plants) \u0935\u093f\u091c\u0947\u091a\u0940 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0924\u0940 \u0915\u0930\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0915\u094b\u0933\u0938\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e\u0947. \u0924\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0935\u0940\u091c \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0924\u0940 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u0942\u0928 \u092c\u093e\u0939\u0947\u0930 \u092a\u0921\u0923\u093e\u0930\u0940 \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936 (Fly Ash) \u0939\u093e \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0915\u0923\u093e\u0902\u091a\u093e \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0906\u0939\u0947. \u0915\u094b\u0933\u0938\u093e \u091c\u0933\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0902\u0924\u0930 \u0909\u0930\u0932\u0947\u0932\u0940 \u0939\u0940 \u0930\u093e\u0916 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915\u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u094d\u092f\u093e \u0905\u0924\u093f\u0936\u092f \u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0936\u0940\u0932 \u0905\u0938\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd <strong>\u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0918\u091f\u0915<\/strong><br>\u2733\ufe0f<strong> \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0918\u091f\u0915 (Major Components)<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e (Silicon Dioxide) :- 40 \u0924\u0947 60 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u093e (Aluminum Oxide) :- 20 \u0924\u0947 30 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0906\u092f\u0930\u094d\u0928 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Ferric Oxide):- 4 \u0924\u0947 10 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Lime ) :- 5 \u0924\u0947 30 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947 (\u0915\u094b\u0933\u0936\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930\u093e\u0935\u0930 \u0905\u0935\u0932\u0902\u092c\u0942\u0928).<br>\u2733\ufe0f<strong> \u0907\u0924\u0930 \u0926\u0941\u092f\u094d\u092f\u092e \u0918\u091f\u0915 (Minor Components)<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u092e\u0945\u0917\u094d\u0928\u0947\u0936\u093f\u092f\u092e \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Magnesium oxide) :- 1 \u0924\u0947 3 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0938\u0932\u094d\u092b\u0930 \u091f\u094d\u0930\u093e\u092f\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Sulfur trioxide) :- \u0905\u0932\u094d\u092a \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 \u092a\u094b\u091f\u0945\u0936\u093f\u092f\u092e \u0906\u0923\u093f \u0938\u094b\u0921\u093f\u092f\u092e \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (Potassium and sodium oxides) :- \u0905\u0924\u094d\u092f\u0932\u094d\u092a \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2733\ufe0f <strong>\u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u091a\u0947 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930<\/strong><br>\u0915\u0947\u092e\u093f\u0915\u0932 \u0915\u0902\u092a\u094b\u091c\u093f\u0936\u0928\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u091a\u0947 \u0926\u094b\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u092a\u0921\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udd06 Class F :- \u092f\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e, \u0972\u0932\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u093e \u0906\u0923\u093f \u0932\u094b\u0939\u093e\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923 \u091c\u093e\u0938\u094d\u0924 \u0905\u0938\u0924\u0947 (70 \u091f\u0915\u094d\u0915\u094d\u092f\u093e\u0902\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e \u091c\u093e\u0938\u094d\u0924). \u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 &#8216;\u0905\u0901\u0925\u094d\u0930\u093e\u0938\u093e\u0907\u091f&#8217; (Anthracite) \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e &#8216;\u092c\u093f\u091f\u0941\u092e\u093f\u0928\u0938&#8217; (Bituminous) \u0915\u094b\u0933\u0936\u093e\u092a\u093e\u0938\u0942\u0928 \u092e\u093f\u0933\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 Class C :- \u092f\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (\u091a\u0941\u0928\u093e &#8211; Calcium oxide) \u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923 \u091c\u093e\u0938\u094d\u0924 \u0905\u0938\u0924\u0947. \u0939\u0940 \u0930\u093e\u0916 \u092a\u093e\u0923\u0940 \u091f\u093e\u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0903\u0939\u0942\u0928 \u0915\u0921\u0915 \u0939\u094b\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0917\u0941\u0923\u0927\u0930\u094d\u092e (Cementitious properties) \u0926\u0930\u094d\u0936\u0935\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2733\ufe0f<strong> \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u091a\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 (Benefits)<\/strong><br>\u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936 \u0939\u0940 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0918\u093e\u0924\u0915 \u092e\u093e\u0928\u0932\u0940 \u091c\u093e\u0924 \u0905\u0938\u0932\u0940 \u0924\u0930\u0940, \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0917\u0941\u0923\u0927\u0930\u094d\u092e\u093e\u0902\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0924\u093f\u091a\u093e \u0935\u093e\u092a\u0930 &#8216;\u0915\u091a\u0931\u094d\u092f\u093e\u0924\u0942\u0928 \u0938\u094b\u0928\u0947&#8217; \u092f\u093e \u0938\u0902\u0915\u0932\u094d\u092a\u0928\u0947\u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u0947 \u0915\u0947\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936 \u0935\u093f\u091f\u093e :- \u092f\u093e \u0935\u093f\u091f\u093e \u092e\u093e\u0924\u0940\u091a\u094d\u092f\u093e \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e \u0939\u0932\u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u0923\u093f \u092e\u091c\u092c\u0942\u0924 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924.<br>\u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f :- \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0915\u093e\u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924 \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u091a\u093e \u0916\u0930\u094d\u091a \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u094b \u0935 \u091f\u093f\u0915\u093e\u090a\u092a\u0923\u093e \u0935\u093e\u0922\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u0930\u0938\u094d\u0924\u0947 \u092c\u093e\u0902\u0927\u0923\u0940 :- \u0930\u0938\u094d\u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092d\u0930\u093e\u0935\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u092f\u093e\u091a\u093e \u092e\u094b\u0920\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0935\u0930 \u0935\u093e\u092a\u0930 \u0939\u094b\u0924\u094b.<br>\u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0915\u093e\u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u093e\u0924 \u0906\u0930\u094d\u0938\u0947\u0928\u093f\u0915 (Arsenic) \u0935 \u0936\u093f\u0938\u0947 (Lead) \u0939\u0947 \u091c\u0921 \u0927\u093e\u0924\u0942 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924. \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0924\u0940 \u0909\u0918\u0921\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0938\u093e\u0920\u0935\u0923\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u0940\u0928\u0947 \u0918\u093e\u0924\u0915 \u0920\u0930\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u092e\u093e\u0928\u0935\u0940 \u0906\u0930\u093e\u0947\u0917\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0939\u093e\u0947\u0923\u093e\u0930\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e<\/strong><br>\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u093f\u0924 \u0939\u0935\u0947\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092e\u093e\u0923\u0938\u093e\u0902\u0928\u093e \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0935 \u0905\u0938\u093e\u0927\u094d\u092f \u0906\u091c\u093e\u0930 \u091c\u0921\u0924\u093e\u0924. \u092d\u093e\u0930\u0924\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923\u092a\u0923\u0947 93 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947 \u0932\u094b\u0915\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0905\u0936\u093e \u092d\u093e\u0917\u093e\u0924 \u0930\u093e\u0939\u0924\u0947, \u091c\u093f\u0925\u0947 \u0939\u0935\u0947\u091a\u0940 \u0917\u0941\u0923\u0935\u0924\u094d\u0924\u093e \u091c\u093e\u0917\u0924\u093f\u0915 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f \u0938\u0902\u0918\u091f\u0928\u0947\u091a\u094d\u092f\u093e (WHO &#8211; The World Health Organization) \u092e\u093e\u0928\u0915\u093e\u0902\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e \u0928\u093f\u0915\u0943\u0937\u094d\u091f \u0906\u0939\u0947. \u091c\u093e\u0917\u0924\u093f\u0915 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f \u0938\u0902\u0918\u091f\u0928\u0947\u091a\u094d\u092f\u093e \u0905\u0902\u0926\u093e\u091c\u093e\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u0939\u0935\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0926\u0930\u0935\u0930\u094d\u0937\u0940 \u091c\u0917\u092d\u0930\u093e\u0924 \u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923\u0924: 42 \u0932\u093e\u0916 \u0924\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924\u093e\u0924 16 \u0924\u0947 21 \u0932\u093e\u0916 \u0932\u094b\u0915\u093e\u0902\u091a\u093e \u0905\u0915\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0942 \u0939\u094b\u0924\u094b. \u092d\u093e\u0930\u0924\u093e\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u093f\u0924 \u0939\u0935\u0947\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u093e\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u091c\u0921\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0942\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923 17 \u0924\u0947 18 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947 \u0906\u0939\u0947. \u0905\u0932\u0940\u0915\u0921\u0947 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924\u093e\u0924 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u0947\u0924 30 \u0924\u0947 40 \u091f\u0915\u094d\u0915\u094d\u092f\u093e\u0902\u0928\u0940 \u0935\u093e\u0922 \u091d\u093e\u0932\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0939\u093e\u0945\u0938\u094d\u092a\u093f\u091f\u0932\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0906\u0915\u0921\u0947\u0935\u093e\u0930\u0940\u0935\u0930\u0942\u0928 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0939\u093e\u0947\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccd <strong>\u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u0935\u0930 \u0939\u094b\u0923\u093e\u0930\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e (Respiratory Impacts)<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u0926\u093e\u0939 \u0906\u0923\u093f \u0938\u0942\u091c (Inflammation) :- \u0939\u0935\u0947\u0924\u0940\u0932 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0915\u0923 (PM2.5) \u0906\u0923\u093f \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f\u091a\u0940 \u0927\u0942\u0933 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0936\u0947\u0935\u091f\u091a\u094d\u092f\u093e \u091f\u094b\u0915\u093e\u092a\u0930\u094d\u092f\u0902\u0924 (Alveoli) \u092a\u094b\u0939\u094b\u091a\u0924\u093e\u0924. \u0924\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u0928\u093e \u0938\u0942\u091c \u092f\u0947\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0915\u094d\u0930\u0949\u0928\u093f\u0915 \u0906\u091c\u093e\u0930 :- \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0933 \u0905\u0936\u093e \u0939\u0935\u0947\u0924 \u0930\u093e\u0939\u093f\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0905\u0938\u094d\u0925\u092e\u093e (Asthma), \u092c\u094d\u0930\u0949\u0928\u094d\u0915\u093e\u092f\u091f\u093f\u0938 \u0906\u0923\u093f COPD (\u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u093e \u091c\u0941\u0928\u093e\u091f \u0906\u091c\u093e\u0930) \u0939\u094b\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u093e \u0927\u094b\u0915\u093e \u0935\u093e\u0922\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u092b\u093e\u092f\u092c\u094d\u0930\u094b\u0938\u093f\u0938 (Fibrosis) :- \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938\u093e\u0924\u0942\u0928 \u0917\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u090a\u0924\u0940 (Tissues) \u0915\u0921\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e\u0924, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0918\u0947\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947. \u092f\u093e\u0932\u093e &#8216;\u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u094b\u0938\u093f\u0938&#8217; (Silicosis) \u092e\u094d\u0939\u0923\u0924\u093e\u0924.<br>\ud83d\udccd <strong>\u0907\u0924\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u0923 :- \u0939\u0935\u0947\u0924\u0940\u0932 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u092e\u094b\u0928\u094b\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 (carbon monoxide) \u0930\u0915\u094d\u0924\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093f\u091c\u0928 \u0935\u093e\u0939\u0942\u0928 \u0928\u0947\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0930\u0924\u094b, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u0943\u0926\u092f\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u091a\u093e \u091d\u091f\u0915\u093e \u092f\u0947\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0936\u0915\u094d\u092f\u0924\u093e \u0935\u093e\u0922\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0915\u0930\u094d\u0915\u0930\u094b\u0917 (Cancer) :- \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 VOCs \u0906\u0923\u093f \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0906\u0930\u094d\u0938\u0947\u0928\u093f\u0915, \u0915\u0945\u0921\u092e\u093f\u092f\u092e \u092f\u093e \u091c\u0921 \u0927\u093e\u0924\u0942\u091a\u094d\u092f\u093e \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0933 \u0938\u0902\u092a\u0930\u094d\u0915\u093e\u0924 \u0906\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u093e \u0915\u0930\u094d\u0915\u0930\u094b\u0917 \u0939\u093e\u0947\u0924\u093e.<br>\ud83d\udd06 \u092e\u0947\u0902\u0926\u0942 \u0906\u0923\u093f \u092e\u091c\u094d\u091c\u093e\u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e :- \u092a\u0947\u0902\u091f \u0906\u0923\u093f \u091c\u0941\u0928\u094d\u092f\u093e \u0907\u0902\u0927\u0928\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0936\u093f\u0938\u0947 (Lead) \u0932\u0939\u093e\u0928 \u092e\u0941\u0932\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u0935\u093e\u0922\u0940\u0935\u0930 \u0906\u0923\u093f \u092e\u0947\u0902\u0926\u0942\u0935\u0930 \u0935\u093e\u0908\u091f \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u0947.<br>\u0939\u0943\u0926\u092f\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 \u0935 \u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u094b\u0915\u0932\u093e \u0926\u0947\u0916\u0940\u0932 \u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u093f\u0924 \u0939\u0935\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923\u0940\u092d\u0942\u0924 \u0920\u0930\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u0915\u093e\u0947\u0923\u0924\u094d\u092f\u093e \u0918\u091f\u0915\u093e\u091a\u093e \u0915\u0941\u0923\u093e\u0932\u093e, \u0915\u093e\u092f \u0924\u094d\u0930\u093e\u0938 \u0939\u094b\u0924\u094b?<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0915\u0923 (PM2.5) :- \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u093e \u0915\u0930\u094d\u0915\u0930\u094b\u0917, \u0905\u0938\u094d\u0925\u092e\u093e (\u0932\u0939\u093e\u0928 \u092e\u0941\u0932\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0906\u0927\u0940 \u092c\u0933\u0940 \u092a\u0921\u0924\u093e\u0924.)<br>\ud83d\udd06 \u0938\u0932\u094d\u092b\u0930\/\u0928\u093e\u092f\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0908\u0921 :- \u0906\u092e\u094d\u0932 \u092a\u0930\u094d\u091c\u0928\u094d\u092f, \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0915\u094b\u0902\u0921\u0923\u0947 (\u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0906\u0923\u093f \u092a\u093e\u0933\u0940\u0935 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0923\u0940 \u092c\u0933\u0940 \u092a\u0921\u0924\u093e\u0924.)<br>\ud83d\udd06 VOCs (\u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932) :- \u0921\u094b\u0915\u0947\u0926\u0941\u0916\u0940, \u092f\u0915\u0943\u0924\u093e\u0932\u093e \u0907\u091c\u093e (\u092a\u0947\u0902\u091f \u0915\u093e\u092e\u0917\u093e\u0930 \u0906\u0923\u093f \u0930\u0939\u093f\u0935\u093e\u0938\u0940 \u092c\u0933\u0940 \u092a\u0921\u0924\u093e\u0924.)<br>\ud83d\udd06 \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u093e (\u0935\u093f\u091f\u093e\/\u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f) :- \u0938\u093f\u0932\u093f\u0915\u094b\u0938\u093f\u0938 (\u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0915\u0921\u0915 \u0939\u094b\u0923\u0947) (\u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e \u092e\u091c\u0942\u0930 \u092c\u0933\u0940 \u092a\u0921\u0924\u093e\u0924.)<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f <strong>\u092a\u0936\u0941\u092a\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u093e\u0902\u0935\u0930\u0940\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e<\/strong><br>\ud83d\udd06 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e :- \u092a\u0915\u094d\u0937\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u093e\u0928\u0935\u093e\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u0928\u093e \u092f\u093e \u0935\u093e\u092f\u0942 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u093e\u091a\u093e \u092b\u091f\u0915\u093e \u0932\u0935\u0915\u0930 \u092c\u0938\u0924\u094b. \u0939\u0935\u0947\u0924\u0940\u0932 \u0935\u093f\u0937\u093e\u0930\u0940 \u0935\u093e\u092f\u0942\u0902\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092a\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0905\u0902\u0921\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0915\u0935\u091a \u0915\u092e\u0915\u0941\u0935\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0918\u091f\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u092d\u091f\u0915\u0902\u0924\u0940 :- \u0939\u0935\u0947\u0924\u0940\u0932 \u0927\u0941\u0930\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 (Smog) \u092a\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0926\u093f\u0936\u093e \u0913\u0933\u0916\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0915\u0933\u0940\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0905\u0928\u094d\u0928\u0938\u093e\u0916\u0933\u0940 :- \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u0940\u0932 \u091c\u0921 \u0927\u093e\u0924\u0942 \u092e\u093e\u0924\u0940 \u0935 \u092a\u093e\u0923\u094d\u092f\u093e\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0924\u0947 \u0917\u0935\u0924 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u092e\u093e\u0936\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e\u093e\u0924\u0942\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0923\u0940 \u0906\u0923\u093f \u092a\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930\u093e\u0924 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924 (Bio-accumulation). \u0924\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0905\u0928\u094d\u0928\u0938\u093e\u0916\u0933\u0940 \u0935\u093f\u0938\u094d\u0915\u0933\u0940\u0924 \u0939\u093e\u0947\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\u267b\ufe0f<strong> \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u0935\u0930 \u0939\u094b\u0923\u093e\u0930\u093e \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e<\/strong><br>\u091d\u093e\u0921\u0947 \u092e\u093e\u0928\u0935\u093e\u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923\u0947 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0903\u091a\u093e \u092c\u091a\u093e\u0935 \u0915\u0930\u0942 \u0936\u0915\u0924 \u0928\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u0928\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0909\u092a\u093e\u092f\u092f\u093e\u0947\u091c\u0928\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924 \u0928\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0927\u0942\u0933, \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f, \u092a\u0947\u0902\u091f\u091a\u0940 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u0947 \u0906\u0923\u093f \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936 \u092f\u093e\u0938\u093e\u0930\u0916\u094d\u092f\u093e \u0918\u091f\u0915\u093e\u0902\u091a\u093e \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u0935\u0930 \u0916\u0942\u092a \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0939\u093e\u0947\u0924\u093e\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0915\u094b\u0902\u0921\u0923\u0947 (Stomatal Blockage) :- \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u0935\u0930 \u0938\u094d\u091f\u094b\u092e\u0947\u091f\u093e (Stomata) \u0928\u093e\u0935\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u091b\u093f\u0926\u094d\u0930\u0947 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0924\u0942\u0928 \u0924\u0940 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0918\u0947\u0924\u093e\u0924. \u0938\u093f\u092e\u0947\u0902\u091f, \u0935\u093f\u091f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0927\u0942\u0933 \u0906\u0923\u093f \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u091a\u094d\u092f\u093e \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0915\u0923\u093e\u0902\u091a\u093e \u0925\u0930 \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u0935\u0930 \u091c\u092e\u093e \u091d\u093e\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0924\u0940 \u091b\u093f\u0926\u094d\u0930\u0947 \u092c\u0902\u0926 \u0939\u094b\u0924\u093e\u0924. \u0924\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u0928\u093e \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u092f\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0918\u0947\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924 \u0928\u093e\u0939\u0940. \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u093e \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0915\u094b\u0902\u0921\u0924\u094b. \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u092e\u0902\u0921\u0933\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e (Maharashtra Pollution Control Board) \u092e\u093e\u0939\u093f\u0924\u0940\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0927\u0941\u0933\u0940\u092e\u0941\u0933\u0947 \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0935\u093e\u0922 20-30 \u091f\u0915\u094d\u0915\u094d\u092f\u093e\u0902\u0928\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0905\u0928\u094d\u0928 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0924\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0947\u0924 \u0905\u0921\u0925\u0933\u093e (Reduced Photosynthesis) :- \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u0935\u0930 \u0927\u0941\u0933\u0940\u091a\u093e \u0925\u0930 \u091c\u092e\u093e \u091d\u093e\u0932\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0938\u0942\u0930\u094d\u092f\u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936 \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0906\u0924 \u092a\u094b\u0939\u094b\u091a\u0942 \u0936\u0915\u0924 \u0928\u093e\u0939\u0940. \u0924\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936\u0938\u0902\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 (Photosynthesis) \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0902\u0926\u093e\u0935\u0924 \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u091d\u093e\u0921 \u092a\u0941\u0930\u0947\u0938\u0947 \u0905\u0928\u094d\u0928 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0942 \u0936\u0915\u0924 \u0928\u093e\u0939\u0940 \u0906\u0923\u093f \u0924\u0947 \u0939\u0933\u0942\u0939\u0933\u0942 \u0915\u092e\u0915\u0941\u0935\u0924 \u0939\u094b\u090a\u0928 \u0935\u093e\u0933\u0942 \u0932\u093e\u0917\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u091c\u0933\u091c\u0933 (Chemical Burn) :- \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u0947 (VOCs): \u092a\u0947\u0902\u091f\u092e\u0927\u0940\u0932 \u092c\u093e\u0937\u094d\u092a\u0936\u0940\u0932 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u0947 \u0939\u0935\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0924, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0915\u0921\u093e \u091c\u0933\u0924\u093e\u0924 (Leaf Scorch).<br>\ud83d\udd06 \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u0940\u0932 \u0905\u0932\u094d\u0915\u0932\u0940 :- \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0915\u0945\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0906\u0923\u093f \u0907\u0924\u0930 \u0905\u0932\u094d\u0915\u0927\u0930\u094d\u092e\u0940 \u0918\u091f\u0915 \u0905\u0938\u0924\u093e\u0924. \u091c\u0947\u0935\u094d\u0939\u093e \u0939\u0940 \u0930\u093e\u0916 \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u0935\u0930 \u092a\u0921\u0924\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0924\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930 \u0926\u0935 \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u092a\u093e\u0935\u0938\u093e\u091a\u0947 \u092a\u093e\u0923\u0940 \u092f\u0947\u0924\u0947, \u0924\u0947\u0935\u094d\u0939\u093e \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930\u091a\u0947 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0926\u094d\u0930\u093e\u0935\u0923 \u0924\u092f\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u091c\u0947 \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092a\u0947\u0936\u0940\u0902\u0928\u093e \u092e\u093e\u0930\u0942\u0928 \u091f\u093e\u0915\u0924\u0947.<br>\ud83d\udd06 \u092e\u093e\u0924\u0940\u0924\u0940\u0932 \u0935\u093f\u0937\u092c\u093e\u0927\u093e (Soil Contamination) :- \u0935\u093f\u091f\u093e \u0906\u0923\u093f \u092b\u094d\u0932\u093e\u092f \u0972\u0936\u092e\u0927\u0940\u0932 \u091c\u0921 \u0927\u093e\u0924\u0942 (Lead, Arsenic, Cadmium) \u092a\u093e\u0935\u0938\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092e\u093e\u0924\u0940\u0924 \u092e\u093f\u0938\u0933\u0924\u093e\u0924. \u0939\u0947 \u0918\u091f\u0915 \u092e\u093e\u0924\u0940\u091a\u093e pH (\u0938\u093e\u092e\u0942) \u092c\u0926\u0932\u0924\u093e\u0924, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0941\u0933\u093e\u0902\u0928\u093e \u092a\u093e\u0923\u0940 \u0906\u0923\u093f \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935\u0947 \u0936\u094b\u0937\u0923\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0905\u0921\u0925\u0933\u093e \u092f\u0947\u0924\u094b.<br>\ud83d\udd06 \u092a\u0941\u0928\u0930\u0941\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928\u093e\u0935\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e :- \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u0928\u093e \u0915\u092e\u0940 \u092b\u0941\u0932\u0927\u093e\u0930\u0923\u093e \u0939\u093e\u0947\u0924\u0947. \u092a\u093e\u0928\u093e\u0902\u0935\u0930\u0940\u0932 \u0927\u0941\u0933\u0940\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0940\u0915\u0930\u0923 (Pollination) \u0915\u0930\u0923\u093e\u0931\u094d\u092f\u093e \u092e\u0927\u092e\u093e\u0936\u094d\u092f\u093e \u0906\u0923\u093f \u092b\u0941\u0932\u092a\u093e\u0916\u0930\u0947 \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u0915\u0921\u0947 \u0906\u0915\u0930\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924 \u0928\u093e\u0939\u0940\u0924, \u091c\u094d\u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092b\u0933\u0927\u093e\u0930\u0923\u093e \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947. \u0925\u094b\u0921\u0915\u094d\u092f\u093e\u0924 \u0938\u093e\u0902\u0917\u093e\u092f\u091a\u0947 \u0924\u0930, \u0939\u0947 \u0938\u0930\u094d\u0935 \u0918\u091f\u0915 \u091d\u093e\u0921\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0935\u093e\u0922 \u0916\u0941\u0902\u091f\u0935\u0924\u093e\u0924, \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0930\u094b\u0917\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u093e\u0930\u0936\u0915\u094d\u0924\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0930\u0924\u093e\u0924 \u0906\u0923\u093f \u0936\u0947\u0935\u091f\u0940 \u091d\u093e\u0921 \u0905\u0915\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0943\u0924 \u092a\u093e\u0935\u0924\u0947.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a9\ufe0f <strong><em>\u092e\u093e\u0924\u0940\u0924\u0932\u0902 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Air pollution silent killer : \u0915\u093e\u0901\u0915\u094d\u0930\u0940\u091f\u091a\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932 \u092c\u0928\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0936\u0939\u0930\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u0915\u093e\u092e\u093e\u0902\u0938\u093e\u0947\u092c\u0924\u091a \u091c\u0941\u0928\u094d\u092f\u093e \u0907\u092e\u093e\u0930\u0924\u0940 \u092a\u093e\u0921\u0942\u0928 \u0928\u0935\u0940 \u0918\u0930\u0947,&#8230;<\/p>\n<div class='heateor_sss_sharing_container heateor_sss_vertical_sharing heateor_sss_bottom_sharing' style='width:44px;left: -10px;top: 100px;-webkit-box-shadow:none;box-shadow:none;' data-heateor-sss-href='https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F5438'><div class=\"heateor_sss_sharing_ul\"><a aria-label=\"Facebook\" class=\"heateor_sss_facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer\/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fkrishisadhana.com%2Findex.php%3Frest_route%3D%252Fwp%252Fv2%252Fposts%252F5438\" title=\"Facebook\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" style=\"font-size:32px!important;box-shadow:none;display:inline-block;vertical-align:middle\"><span class=\"heateor_sss_svg\" style=\"background-color:#0765FE;width:40px;height:40px;border-radius:999px;display:inline-block;opacity:1;float:left;font-size:32px;box-shadow:none;display:inline-block;font-size:16px;padding:0 4px;vertical-align:middle;background-repeat:repeat;overflow:hidden;padding:0;cursor:pointer;box-sizing:content-box\"><svg style=\"display:block;border-radius:999px;\" focusable=\"false\" aria-hidden=\"true\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"100%\" height=\"100%\" viewBox=\"0 0 32 32\"><path fill=\"#fff\" d=\"M28 16c0-6.627-5.373-12-12-12S4 9.373 4 16c0 5.628 3.875 10.35 9.101 11.647v-7.98h-2.474V16H13.1v-1.58c0-4.085 1.849-5.978 5.859-5.978.76 0 2.072.15 2.608.298v3.325c-.283-.03-.775-.045-1.386-.045-1.967 0-2.728.745-2.728 2.683V16h3.92l-.673 3.667h-3.247v8.245C23.395 27.195 28 22.135 28 16Z\"><\/path><\/svg><\/span><\/a><a aria-label=\"Twitter\" class=\"heateor_sss_button_twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?text=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A4%BE%20KrishiSadhana%20-%20Food%20%7C%20Fodder%20%7C%20Fabrics%20%7C%20Fuel%20%7C%20Pharmaceutical&url=https%3A%2F%2Fkrishisadhana.com%2Findex.php%3Frest_route%3D%252Fwp%252Fv2%252Fposts%252F5438\" title=\"Twitter\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" style=\"font-size:32px!important;box-shadow:none;display:inline-block;vertical-align:middle\"><span class=\"heateor_sss_svg heateor_sss_s__default heateor_sss_s_twitter\" style=\"background-color:#55acee;width:40px;height:40px;border-radius:999px;display:inline-block;opacity:1;float:left;font-size:32px;box-shadow:none;display:inline-block;font-size:16px;padding:0 4px;vertical-align:middle;background-repeat:repeat;overflow:hidden;padding:0;cursor:pointer;box-sizing:content-box\"><svg style=\"display:block;border-radius:999px;\" focusable=\"false\" aria-hidden=\"true\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"100%\" height=\"100%\" viewBox=\"-4 -4 39 39\"><path d=\"M28 8.557a9.913 9.913 0 0 1-2.828.775 4.93 4.93 0 0 0 2.166-2.725 9.738 9.738 0 0 1-3.13 1.194 4.92 4.92 0 0 0-3.593-1.55 4.924 4.924 0 0 0-4.794 6.049c-4.09-.21-7.72-2.17-10.15-5.15a4.942 4.942 0 0 0-.665 2.477c0 1.71.87 3.214 2.19 4.1a4.968 4.968 0 0 1-2.23-.616v.06c0 2.39 1.7 4.38 3.952 4.83-.414.115-.85.174-1.297.174-.318 0-.626-.03-.928-.086a4.935 4.935 0 0 0 4.6 3.42 9.893 9.893 0 0 1-6.114 2.107c-.398 0-.79-.023-1.175-.068a13.953 13.953 0 0 0 7.55 2.213c9.056 0 14.01-7.507 14.01-14.013 0-.213-.005-.426-.015-.637.96-.695 1.795-1.56 2.455-2.55z\" fill=\"#fff\"><\/path><\/svg><\/span><\/a><a aria-label=\"Linkedin\" class=\"heateor_sss_button_linkedin\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/sharing\/share-offsite\/?url=https%3A%2F%2Fkrishisadhana.com%2Findex.php%3Frest_route%3D%252Fwp%252Fv2%252Fposts%252F5438\" title=\"Linkedin\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" style=\"font-size:32px!important;box-shadow:none;display:inline-block;vertical-align:middle\"><span class=\"heateor_sss_svg heateor_sss_s__default heateor_sss_s_linkedin\" style=\"background-color:#0077b5;width:40px;height:40px;border-radius:999px;display:inline-block;opacity:1;float:left;font-size:32px;box-shadow:none;display:inline-block;font-size:16px;padding:0 4px;vertical-align:middle;background-repeat:repeat;overflow:hidden;padding:0;cursor:pointer;box-sizing:content-box\"><svg style=\"display:block;border-radius:999px;\" focusable=\"false\" aria-hidden=\"true\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"100%\" height=\"100%\" viewBox=\"0 0 32 32\"><path d=\"M6.227 12.61h4.19v13.48h-4.19V12.61zm2.095-6.7a2.43 2.43 0 0 1 0 4.86c-1.344 0-2.428-1.09-2.428-2.43s1.084-2.43 2.428-2.43m4.72 6.7h4.02v1.84h.058c.56-1.058 1.927-2.176 3.965-2.176 4.238 0 5.02 2.792 5.02 6.42v7.395h-4.183v-6.56c0-1.564-.03-3.574-2.178-3.574-2.18 0-2.514 1.7-2.514 3.46v6.668h-4.187V12.61z\" fill=\"#fff\"><\/path><\/svg><\/span><\/a><a aria-label=\"Whatsapp\" class=\"heateor_sss_whatsapp\" href=\"https:\/\/api.whatsapp.com\/send?text=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A4%BE%20KrishiSadhana%20-%20Food%20%7C%20Fodder%20%7C%20Fabrics%20%7C%20Fuel%20%7C%20Pharmaceutical%20https%3A%2F%2Fkrishisadhana.com%2Findex.php%3Frest_route%3D%252Fwp%252Fv2%252Fposts%252F5438\" title=\"Whatsapp\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" style=\"font-size:32px!important;box-shadow:none;display:inline-block;vertical-align:middle\"><span class=\"heateor_sss_svg\" style=\"background-color:#55eb4c;width:40px;height:40px;border-radius:999px;display:inline-block;opacity:1;float:left;font-size:32px;box-shadow:none;display:inline-block;font-size:16px;padding:0 4px;vertical-align:middle;background-repeat:repeat;overflow:hidden;padding:0;cursor:pointer;box-sizing:content-box\"><svg style=\"display:block;border-radius:999px;\" focusable=\"false\" aria-hidden=\"true\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"100%\" height=\"100%\" viewBox=\"-6 -5 40 40\"><path class=\"heateor_sss_svg_stroke heateor_sss_no_fill\" stroke=\"#fff\" stroke-width=\"2\" fill=\"none\" d=\"M 11.579798566743314 24.396926207859085 A 10 10 0 1 0 6.808479557110079 20.73576436351046\"><\/path><path d=\"M 7 19 l -1 6 l 6 -1\" class=\"heateor_sss_no_fill heateor_sss_svg_stroke\" stroke=\"#fff\" stroke-width=\"2\" fill=\"none\"><\/path><path d=\"M 10 10 q -1 8 8 11 c 5 -1 0 -6 -1 -3 q -4 -3 -5 -5 c 4 -2 -1 -5 -1 -4\" fill=\"#fff\"><\/path><\/svg><\/span><\/a><a aria-label=\"Telegram\" class=\"heateor_sss_button_telegram\" href=\"https:\/\/telegram.me\/share\/url?url=https%3A%2F%2Fkrishisadhana.com%2Findex.php%3Frest_route%3D%252Fwp%252Fv2%252Fposts%252F5438&text=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A4%BE%20KrishiSadhana%20-%20Food%20%7C%20Fodder%20%7C%20Fabrics%20%7C%20Fuel%20%7C%20Pharmaceutical\" title=\"Telegram\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" style=\"font-size:32px!important;box-shadow:none;display:inline-block;vertical-align:middle\"><span class=\"heateor_sss_svg heateor_sss_s__default heateor_sss_s_telegram\" style=\"background-color:#3da5f1;width:40px;height:40px;border-radius:999px;display:inline-block;opacity:1;float:left;font-size:32px;box-shadow:none;display:inline-block;font-size:16px;padding:0 4px;vertical-align:middle;background-repeat:repeat;overflow:hidden;padding:0;cursor:pointer;box-sizing:content-box\"><svg style=\"display:block;border-radius:999px;\" focusable=\"false\" aria-hidden=\"true\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"100%\" height=\"100%\" viewBox=\"0 0 32 32\"><path fill=\"#fff\" d=\"M25.515 6.896L6.027 14.41c-1.33.534-1.322 1.276-.243 1.606l5 1.56 1.72 5.66c.226.625.115.873.77.873.506 0 .73-.235 1.012-.51l2.43-2.363 5.056 3.734c.93.514 1.602.25 1.834-.863l3.32-15.638c.338-1.363-.52-1.98-1.41-1.577z\"><\/path><\/svg><\/span><\/a><\/div><div class=\"heateorSssClear\"><\/div><\/div>","protected":false},"author":2,"featured_media":5439,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[36,13],"tags":[44,41,58,40,43,56,57,59,38,39,42,60,45],"class_list":["post-5438","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-36","category-13","tag-agri","tag-agriculture","tag-fabrics","tag-farm","tag-farmer","tag-fodder","tag-food","tag-fuel","tag-krishi","tag-krishisadhana","tag-organic","tag-pharmaceutical","tag-sheti"],"aioseo_notices":[],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011.jpg",1434,796,false],"thumbnail":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011-300x167.jpg",300,167,true],"medium_large":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011-768x426.jpg",640,355,true],"large":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011-1024x568.jpg",640,355,true],"1536x1536":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011.jpg",1434,796,false],"2048x2048":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011.jpg",1434,796,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011-1280x720.jpg",1280,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011-1024x568.jpg",1024,568,true],"newsphere-medium":["https:\/\/krishisadhana.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/110011-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"\u0938\u0941\u0928\u0940\u0932 \u090f\u092e. \u091a\u0930\u092a\u0947","author_link":"https:\/\/krishisadhana.com\/?author=2"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/krishisadhana.com\/?cat=36\" rel=\"category\">\u0915\u0943\u0937\u093f\u092a\u0942\u0930\u0915<\/a> <a href=\"https:\/\/krishisadhana.com\/?cat=13\" rel=\"category\">\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u092c\u094d\u0932\u0949\u0917<\/a>","tag_info":"\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u092c\u094d\u0932\u0949\u0917","comment_count":"0","post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5438","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5438"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5438\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5440,"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5438\/revisions\/5440"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5439"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5438"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5438"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krishisadhana.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5438"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}